اخراج غیرقانونی کارگر و راه شکایت

اخراج غیرقانونی زمانی رخ می‌دهد که کارفرما بدون رعایت شرایط و تشریفات تعیین‌شده در قانون، قرارداد کار را فسخ کرده یا مانع ادامه کار کارگر شود.

کارفرما برای خاتمه همکاری باید دلایل موجه و قانونی داشته باشد و مراحل قانونی را طی کند. اگر این شرایط رعایت نشود، اخراج می‌تواند غیرقانونی تلقی شود.

نمونه‌های رایج اخراج غیرقانونی

 • اخراج بدون دلیل موجه یا مستند

 • اخراج بدون رعایت مفاد قرارداد کار

 • اخراج بدون طی مراحل قانونی و انضباطی

 • اخراج بدون اطلاع قبلی یا بدون تسویه حقوق قانونی

 • اخراج به دلیل مطالبه حقوق قانونی توسط کارگر

 • عدم تمدید قرارداد با وجود استمرار کار و نیاز واقعی به شغل (در برخی شرایط)

برای تشخیص غیرقانونی بودن اخراج، باید دانست چه زمانی اخراج قانونی محسوب می‌شود. معمولاً در شرایط زیر کارفرما ممکن است حق خاتمه قرارداد را داشته باشد:

 • قصور یا تخلف جدی کارگر در انجام وظایف

 • نقض مقررات انضباطی محل کار پس از تذکر و طی مراحل قانونی

 • پایان مدت قرارداد موقت

 • تعطیلی واقعی و قانونی محل کار

 • توافق دو طرف برای پایان همکاری

حتی در این موارد نیز رعایت تشریفات قانونی و تسویه حقوق و مزایا الزامی است.

اگر اخراج غیرقانونی تشخیص داده شود، کارگر می‌تواند حقوق مختلفی را مطالبه کند. نوع حقوق قابل مطالبه بسته به شرایط پرونده متفاوت است، اما معمولاً شامل موارد زیر می‌شود:

 • بازگشت به کار در همان شغل یا شغل مشابه

 • دریافت حقوق و دستمزد ایام بیکاری ناشی از اخراج

 • دریافت مزایا و مطالبات معوقه

 • حق سنوات و مزایای پایان کار

 • جبران خسارات احتمالی ناشی از اخراج

مرجع رسیدگی پس از بررسی مدارک و شرایط، درباره نوع جبران تصمیم می‌گیرد.

کارگر برای پیگیری حقوق خود باید از طریق مراجع حل اختلاف کار اقدام کند. روند کلی شکایت معمولاً شامل مراحل زیر است:

۱. ثبت شکایت

کارگر با ارائه درخواست و مدارک، شکایت خود را ثبت می‌کند. این کار معمولاً از طریق سامانه‌های مربوط یا مراجعه حضوری به ادارات مربوط انجام می‌شود (زیر نظر وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی).

۲. بررسی اولیه و تشکیل جلسه

پرونده بررسی و برای رسیدگی به مرجع مربوط ارجاع می‌شود. جلسات رسیدگی با حضور طرفین برگزار می‌شود.

۳. بررسی مدارک و اظهارات طرفین

مدارکی مانند قرارداد کار، فیش حقوقی، سوابق بیمه، نامه اخراج یا هر سند مرتبط بررسی می‌شود.

۴. صدور رأی

مرجع رسیدگی پس از بررسی کامل، رأی صادر می‌کند. در صورت اعتراض، امکان پیگیری در مرحله بالاتر وجود دارد.

داشتن مدارک کافی نقش مهمی در موفقیت شکایت دارد. از جمله مدارک مهم می‌توان به این موارد اشاره کرد:

 • قرارداد کار یا هر مدرک اثبات رابطه کاری

 • فیش‌های حقوقی یا گردش پرداخت‌ها

 • سوابق بیمه

 • پیام‌ها یا نامه‌های مربوط به اخراج

 • شهادت همکاران یا مستندات محیط کار

هرچه مدارک دقیق‌تر و کامل‌تر باشد، رسیدگی سریع‌تر و دقیق‌تر انجام می‌شود.

کارگر باید در مدت زمان مشخصی پس از اخراج اقدام کند. تأخیر در طرح شکایت ممکن است پیگیری را دشوارتر کند یا بر نتیجه تأثیر بگذارد. بنابراین اقدام سریع اهمیت زیادی دارد.